ट्रम्प प्रशासनद्वारा विद्यार्थी र युवा वैज्ञानिकलाई अवसरको घोषणा
वासिङ्टन / राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले विज्ञान तथा प्रविधिको क्षेत्रमा ६ अर्ब डलरभन्दा बढी लगानीका नयाँ कार्यक्रम घोषणा गरेको छ।
कृत्रिम बुद्धिमत्ता, वैज्ञानिक अनुसन्धान, क्वान्टम कम्प्युटिङ, अन्तरिक्ष अन्वेषण र जैविक विज्ञानलगायतका क्षेत्रमा अमेरिकाको नेतृत्व सुदृढ गर्ने उद्देश्यले संघीय सरकार, निजी क्षेत्र, विश्वविद्यालय तथा परोपकारी संस्थाहरूको सहकार्यमा यी कार्यक्रम अघि बढाइएका हुन्।
ह्वाइट हाउसले बिहिवार सार्वजनिक गरेको घोषणा अनुसार ‘साइन्सः अ न्यू गोल्डेन एज’ नामक शिखर सम्मेलनमा नयाँ वैज्ञानिक अनुसन्धानलाई गति दिन विभिन्न पहल गरिने जनाइएको छ ।
प्रशासनले यसलाई दशकौँयताकै महत्त्वाकांक्षी विज्ञानसम्बन्धी कार्यक्रमहरूको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
ह्वाइट हाउसको विज्ञान तथा प्रविधि नीति कार्यालयका निर्देशक माइकल क्राट्सियोसले नयाँ कार्यक्रमले वैज्ञानिक अनुसन्धानका लागि अर्बौं डलर परिचालन गर्ने र अमेरिकामा वैज्ञानिक खोज तथा आविष्कारका नयाँ सम्भावना विस्तार गर्ने बताएका छन्।
विद्यार्थी र युवा वैज्ञानिकलाई अवसर
प्रशासनले विद्यालय तहदेखि विद्यावारिधि तथा प्रारम्भिक करियरका वैज्ञानिकसम्मलाई लक्षित कार्यक्रम अघि सारेको छ।
राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठानको ‘योङ स्कलर्स प्रोग्राम’ पुनः सुरु गरिने भएको छ। यसले गणितमा प्रमाणित क्षमता देखाएका कक्षा ३ देखि १२ सम्मका विद्यार्थीलाई सहयोग गर्नेछ।
ऊर्जा विभागले उच्च माध्यमिक तहका विद्यार्थीलाई राष्ट्रिय प्रयोगशालामा अनुसन्धानको व्यावहारिक अनुभव दिलाउन ‘ब्याटेल–जेनेसिस मिसन हाई स्कुल फेलोसिप’ सुरु गरेको छ।
त्यस्तै, विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ र गणित (एसटीईएम) विषयमा विद्यावारिधि गर्न चाहने विद्यार्थीका लागि १० करोड डलरको ‘जेनेसिस मिसन फेलोसिप’ घोषणा गरिएको छ।
यस कार्यक्रमले चार वर्षमा विद्यावारिधि पूरा गर्ने अवसर उपलब्ध गराउने र कृत्रिम बुद्धिमत्ता तथा अर्को वैज्ञानिक वा इन्जिनियरिङ विषयमा संयुक्त दक्षता विकास गर्न सहयोग गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठानले स्नातक तहबाट विद्यावारिधिसम्मको अध्ययन छिटो पूरा गर्न सहयोग गर्ने छ वर्षे एकीकृत कार्यक्रम पनि सुरु गरेको छ। राष्ट्रिय स्वास्थ्य संस्थान (एनआईएच) ले प्रारम्भिक करियरका १०० जना वैज्ञानिकलाई अनुसन्धानको अवसर दिन ‘जेनेरेसन डिस्कभरी’ कार्यक्रम अघि सारेको छ।
एसआईमा २ अर्ब ४० करोड डलर
विज्ञानमा ‘सुपर इन्टेलिजेन्स’ (एसआई) को प्रयोग विस्तार गर्न ११ वटा औद्योगिक साझेदारबाट २ अर्ब ४० करोड डलर बराबरका कम्प्युटिङ स्रोत तथा सुविधा उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता घोषणा गरिएको छ। यसले १५ भन्दा बढी संघीय निकायसँग सम्बन्धित वैज्ञानिक अनुसन्धानलाई सहयोग गर्नेछ।
उक्त प्रतिबद्धतामा एनभिडियाको १ अर्ब डलर, एएमडीको ५० करोड डलर, ओपनएआईको २० करोड डलर, एन्थ्रोपिक र गुगलको १५–१५ करोड डलर तथा एएमपी र एमरल्ड एआईको १०–१० करोड डलर समावेश छन्। अमेजन वेब सर्भिसेज (एडब्लूएस), आर्माडा, क्रुसो र माइक्रोनले पनि ५–५ करोड डलर उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
त्यस्तै, दक्षिणपूर्वी अमेरिकाका १० राज्यका १४ भन्दा बढी विश्वविद्यालयले वैज्ञानिक अनुसन्धानका लागि उन्नत कम्प्युटिङ पूर्वाधार विकास गर्न क्षेत्रीय सहकार्य सुरु गरेका छन्। जर्जिया राज्य, विश्वविद्यालय तथा उद्योग क्षेत्रले वैज्ञानिक कम्प्युटिङ र जनशक्ति तालिमका लागि १ अर्ब डलर लगानी गर्ने घोषणा गरेका छन्।
राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठान (एनएसएफ) र ऊर्जा विभागले एसआईमा आधारित वैज्ञानिक उपकरण तथा स्वचालित प्रयोगशालाको विकासका लागि १० करोड डलरभन्दा बढी लगानी गर्ने घोषणा गरेका छन्।
अन्तरिक्ष, क्वान्टम कम्प्युटिङ र जैविक विज्ञानमा नयाँ पहल
नासाले अमेरिकी ऊर्जा विभागसँग अन्तरिक्षमा प्रयोग हुने आणविक ऊर्जा तथा इन्धन विकास गर्न सहकार्य गर्ने भएको छ। यसअन्तर्गत सन् २०२८ मा मंगल ग्रहका लागि आणविक ऊर्जाबाट चल्ने ‘स्पेस रियाक्टर–१’ अन्तरिक्षयान प्रक्षेपण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
चन्द्रमाको सतहमा पहिलो आणविक विखण्डन रियाक्टर स्थापना गर्ने योजनासमेत यस सहकार्यमा समेटिएको छ।
ऊर्जा विभागले विश्वकै पहिलो त्रुटि सहन सक्ने र वैज्ञानिक अनुसन्धानमा उपयोगी क्वान्टम कम्प्युटर विकास गर्ने उद्देश्यसहित २१ करोड ५० लाख डलरको प्रतिस्पर्धात्मक कार्यक्रम घोषणा गरेको छ। यसले आठवटा प्रमुख वैज्ञानिक तथा प्राविधिक समस्याको समाधानमा अनुसन्धान टोलीलाई केन्द्रित गर्नेछ।
राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठानले क्वान्टम प्रविधि र अन्य वैज्ञानिक क्षेत्रको संयोजन तथा कृत्रिम रूपमा बहुकोशीय जैविक संरचना विकाससम्बन्धी अनुसन्धानका लागि ३ करोड ३० लाख डलरका दुईवटा पुरस्कार प्रतिस्पर्धा पनि सुरु गरेको छ।
यसैबीच, राष्ट्रिय स्वास्थ्य संस्थान, ऊर्जा विभाग र बायोहबले भर्चुअल जैविक विज्ञानको विकासका लागि १ अर्ब ८० करोड डलरको पहल सुरु गरेका छन्। यस कार्यक्रमले कोषिका तथा जैविक प्रणालीले रोगप्रति कसरी प्रतिक्रिया जनाउँछन् भन्ने अनुमान गर्न सक्ने वैज्ञानिक मोडेल विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
नयाँ अनुसन्धान संस्था र वैज्ञानिक सहकार्य
प्रशासनले परम्परागत अनुसन्धान संरचनाभन्दा बाहिर रहेर ठूला वैज्ञानिक तथा प्राविधिक चुनौती समाधान गर्न ‘एक्स–ल्याब्स’ कार्यक्रमलाई पनि विस्तार गरिरहेको जनाएको छ। यसका लागि उद्योग तथा परोपकारी क्षेत्रबाट ३१ करोड डलरभन्दा बढीको प्रतिबद्धता प्राप्त भएको छ।
त्यस्तै, राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठान, ऊर्जा विभाग, नासा र रक्षा विभागले अनुसन्धानमा लगानी गर्ने तथा वैज्ञानिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तरिकाको प्रभावकारिता अध्ययन गर्न नयाँ पहल सुरु गरेका छन्।
अनुसन्धानबाट प्राप्त नतिजाका आधारमा प्रतिभाशाली वैज्ञानिकलाई अवसर दिने, अनावश्यक प्रक्रियागत अवरोध घटाउने र वैज्ञानिक खोजलाई तीव्र बनाउने उद्देश्य राखिएको छ।
ह्वाइट हाउसका अनुसार यी कार्यक्रमले संघीय सरकार, उद्योग, विश्वविद्यालय र परोपकारी संस्थाबीच सहकार्य विस्तार गर्दै अमेरिकाको वैज्ञानिक अनुसन्धान तथा आविष्कार क्षमतालाई आगामी वर्षहरूमा थप सुदृढ बनाउने लक्ष्य राखेका छन्।
