पन्छीमाथि पुरुषार्थ !
सुरेश कुमार सुवेदी/
धादिङ / प्रकृतिमा स्वतन्त्र उडिरहेका चराहरू कतिबेला कसको निशानामा पर्छन् भन्ने पत्तै हुँदैन।
धादिङको गजुरी गाउँपालिका वडा नम्बर ६ का बस्ती र खेतबारीहरूमा हिजोआज एउटा चित्र सामान्य बन्न थालेको छ— हातमा गुलेली बोकेर चराको सिकारमा निस्किएका बालबालिकाहरू।
निशानामा पर्दा…
एउटा चरा निकै टाढाबाट उडेर आउँछ। थकाइ मेटाउन रूखको हाँगा वा बिजुलीको तारमा बस्छ। तर, उसले सुइँको पाउँदैन कि नजिकै एउटा बालकले उसैलाई ताकेर गुलेली तानेको छ।
बालकले एकाग्र भएर निशाना लगाउँछ। ‘झ्या्याइँ…’ ढुङ्गा छुट्छ र सिधै चराको मुटुमा लाग्छ। चरा एकैछिन छटपटाउँछ, सन्तुलन गुमाउँछ र जमिनमा पछारिन्छ। केही बेरमै उसका पखेटाहरू चल्न छोड्छन्— उसले प्राण त्याग गर्छ।
भोको पेटका लागि होइन, ‘मज्जा’ का लागि
तस्बिरमा देखिएका यी बालकको दैनिकी अचेल यसैगरी बित्ने गरेको छ। अचम्मको कुरा त के छ भने, यी चराहरू मारेर उनको भोक टर्दैन।
उनलाई यो चराको मासु खानु पनि छैन। उनको लागि यो केवल एउटा ‘मनोरञ्जन’ हो। चरा मारेर भुइँमा झार्दा उनले एउटा ठुलो युद्ध जितेको जस्तो ‘पुरुषार्थ’ महसुस गर्छन्।
यो एउटा बालकको मात्र कथा होइन, ग्रामीण भेगका धेरै बालबालिकाका लागि चरा मार्नु एउटा खेलजस्तै बनेको छ। स्कुल जाने उमेरका बालबालिकाहरू कापी-कलम बोक्नुपर्ने समयमा गुलेली बोकेर जङ्गल र खेतबारी चाहार्ने गरेका छन्।
हराउँदै मानवीय संवेदना
एउटा सानो पन्छीको विभत्स हत्यामा खुसी खोज्नुले बालबालिकाको मनोविज्ञान कतातर्फ गइरहेको छ भन्ने प्रश्न उब्जाएको छ। प्रकृतिको सुन्दरता मानिने चराहरूको विनाशले एकातिर पारिस्थितिक प्रणाली (Ecosystem) मा असर गरिरहेको छ भने अर्कोतिर बालबालिकाहरूमा क्रूरता बढ्दै गएको देखिन्छ।
“बालबालिकाले चरा मार्नुलाई वीरता ठान्नु दुःखद हो। यसले उनीहरूमा जीवजन्तुप्रतिको दयाभाव घटाउँछ,” स्थानीय बाबुराम काेइराला भन्छन्, “यसमा अभिभावक र विद्यालयले विशेष ध्यान दिनु जरुरी छ।”
निष्कर्ष
प्रकृति र पन्छी बिनाको संसार कल्पना गर्न सकिँदैन। मनोरञ्जनका नाममा निर्दोष प्राणीको ज्यान लिनु अपराध हो भन्ने कुरा बालबालिकालाई बुझाउन ढिला भइसकेको छ। के हामी हाम्रा छोराछोरीलाई गुलेलीको सट्टा किताब र सिर्जनात्मक खेलतर्फ आकर्षित गर्न सक्छौँ? गजुरीका यी बालकको हातमा रहेको गुलेली नछुटाएसम्म चराहरूको चिरबिर आवाज सुरक्षित रहने छैन।
तस्बिर सौजन्य: सुरेश
