ट्रम्पको एसिया भ्रमण आजदेखि, फिलिपिन्सको आसियान शिखर सम्मेलनपछि चीनको सेन्जेन जाने
वासिङ्टन / अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जे. ट्रम्प सोमबारदेखि चारदिने एसिया भ्रमणमा निस्कँदै छन्। नोभेम्बर १६ देखि १९ सम्म हुने भ्रमणका क्रममा उनले फिलिपिन्सको मनिलामा आयोजना हुने दक्षिणपूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको संगठन (आसियान) शिखर सम्मेलन तथा सम्बन्धित बैठकहरूमा सहभागी हुनेछन्। त्यसपछि उनी चीनको सेन्जेन पुगेर एसिया–प्रशान्त आर्थिक सहयोग (एपेक) नेताहरूको शिखर सम्मेलनमा भाग लिने कार्यक्रम छ।
अमेरिकी राष्ट्रपतिको यो भ्रमण नोभेम्बर ३ मा सम्पन्न अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि हुन लागेको पहिलो विदेश भ्रमण हो। निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा बहुमत गुमाएपछि ट्रम्पको घरेलु राजनीतिक अवस्थाबारे चर्चा भइरहेका बेला हुन लागेको यस भ्रमणलाई अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र अमेरिकी विदेश नीतिका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।
राष्ट्रपतिको भ्रमणको पहिलो प्रमुख गन्तव्य फिलिपिन्सको राजधानी मनिला हुनेछ। त्यसपछि उनी चीनको ग्वाङ्दोङ प्रान्तमा पर्ने सेन्जेन जानेछन्। ह्वाइट हाउसको सार्वजनिक कार्यक्रमअनुसार उनी नोभेम्बर १६ मा वासिङ्टनबाट प्रस्थान गरी अलास्काको एन्कोरेज हुँदै मनिला पुग्नेछन्। नोभेम्बर १७ मा मनिला पुग्ने र नोभेम्बर १८ मा चीन प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम छ।
मनिलामा आसियान शिखर सम्मेलन र क्वाड बैठक
फिलिपिन्समा आयोजना भइरहेको ४९औँ आसियान शिखर सम्मेलन तथा सम्बन्धित बैठकहरूमा ट्रम्पले अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गर्नेछन्। दक्षिणपूर्वी एसियाका देशहरूसँग अमेरिकाको व्यापारिक सम्बन्ध, सुरक्षा सहकार्य, प्रविधि र चीनको बढ्दो प्रभाव यस भ्रमणका प्रमुख विषय हुनेछन्।
ट्रम्पले फिलिपिन्सका राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरसँग द्विपक्षीय भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम पनि छ। यस भेटमा दुई देशबीचको सम्बन्ध, व्यापार, क्षेत्रीय सुरक्षा र रक्षा सहकार्यका विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।
मनिलामै अमेरिका, जापान, भारत र अस्ट्रेलिया सम्मिलित क्वाड समूहका नेताहरूको बैठकमा पनि ट्रम्प सहभागी हुनेछन्। सन् २०२५ मा दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेपछि क्वाड नेताहरूको यो पहिलो बैठक हुनेछ।
क्वाड समूह हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा स्वतन्त्र आवागमन, समुद्री सुरक्षा, पूर्वाधार, प्रविधि र क्षेत्रीय सहकार्यलाई प्राथमिकता दिने चार देशको रणनीतिक साझेदारी हो। चीनको बढ्दो क्षेत्रीय प्रभावका बीच यस समूहको बैठकलाई पनि विशेष महत्त्वका साथ हेरिएको छ।
ट्रम्पको मनिला भ्रमणका क्रममा अमेरिका र थाइल्यान्डबीच व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने कार्यक्रमसमेत छ। आसियानका अन्य सदस्य राष्ट्रहरूसँग पनि व्यापारिक सहमति र लगानीका विषयमा छलफल गर्ने अमेरिकी प्रशासनको तयारी छ।
चीनसँग व्यापार र प्रविधिमा छलफल
फिलिपिन्सपछि ट्रम्प नोभेम्बर १८ मा चीनको सेन्जेन पुग्नेछन्। त्यहाँ नोभेम्बर १९ मा आयोजना हुने एपेक नेताहरूको बैठकमा सहभागी हुने कार्यक्रम छ।
एपेक एसिया–प्रशान्त क्षेत्रका अर्थतन्त्रहरूबीच व्यापार, लगानी, आर्थिक विकास र क्षेत्रीय सहकार्य बढाउने उद्देश्यले स्थापित मञ्च हो। यसमा अमेरिका, चीन, जापान, दक्षिण कोरिया, अस्ट्रेलिया, क्यानडा, मेक्सिकोलगायत २१ अर्थतन्त्र सहभागी छन्।
सेन्जेनमा ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसँग द्विपक्षीय वार्ता गर्नेछन्। दुई देशबीचको व्यापारिक तनाव, भन्सार शुल्क, प्रविधि, कृत्रिम बौद्धिकता (एआई), सेमिकन्डक्टर, दुर्लभ खनिज र आपूर्ति शृंखलासम्बन्धी विषय छलफलको केन्द्रमा रहने अपेक्षा गरिएको छ।
अमेरिका र चीनबीच पछिल्लो समय व्यापारिक प्रतिस्पर्धा र प्रविधिमा नियन्त्रणसम्बन्धी विवाद कायम छ। अमेरिकी प्रशासनले चीनसँगको व्यापार घाटा, प्रविधि हस्तान्तरण र रणनीतिक उद्योगमा निर्भरता घटाउने नीति अघि बढाइरहेको छ। चीनले भने अमेरिकी व्यापार तथा प्रविधि प्रतिबन्धको विरोध गर्दै आएको छ।
यस अवस्थामा ट्रम्प र सीबीचको भेटलाई दुई देशबीचको व्यापारिक सम्बन्धलाई स्थिर बनाउने तथा आर्थिक प्रतिस्पर्धालाई व्यवस्थापन गर्ने प्रयासका रूपमा हेरिएको छ।
ट्रम्प, सी र पुटिनबीच त्रिपक्षीय बैठक
सेन्जेन भ्रमणको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प, चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच हुने त्रिपक्षीय बैठक हो। तीन नेताबीच पहिलोपटक यस प्रकारको त्रिपक्षीय वार्ता हुन लागेको हो।
ह्वाइट हाउसले बैठकको तयारी पुष्टि गरेको छ। आणविक हतियारको भण्डार, आणविक निःशस्त्रीकरण, अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा र प्रमुख शक्तिबीचको रणनीतिक स्थिरता बैठकका प्रमुख विषय हुने बताइएको छ।
ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध अन्त्य गर्ने विषय र आणविक हतियार नियन्त्रणबारे पनि छलफल गर्ने बताएका छन्। युक्रेनमा रुसले जारी राखेको युद्धको विषय पनि उठ्न सक्ने संकेत उनले दिएका छन्।
रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने विषयमा अमेरिका, चीन र रुसबीच साझा धारणा बन्ने सम्भावना भने स्पष्ट छैन। युक्रेनले आफ्नो भविष्यसम्बन्धी निर्णय आफूलाई सहभागी नगराई ठूला शक्तिहरूले गर्न नहुने धारणा राख्दै आएको छ।
चीनले यस त्रिपक्षीय बैठकलाई विश्व शान्ति र प्रमुख शक्तिबीचको रणनीतिक स्थिरताका दृष्टिले महत्त्वपूर्ण भनेको छ। तर अन्तर्राष्ट्रिय मामिलाका केही विश्लेषकहरूले बैठकबाट तत्काल ठोस सम्झौता हुने सम्भावनाबारे प्रश्न उठाएका छन्।
मध्यावधि निर्वाचनपछि ट्रम्पको विदेश नीति
ट्रम्पको एसिया भ्रमण अमेरिकी घरेलु राजनीतिका दृष्टिले पनि महत्त्वपूर्ण समयमा हुन लागेको छ। नोभेम्बर ३ को मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्रेटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा बहुमत हासिल गरेपछि आगामी दुई वर्ष ट्रम्प प्रशासनले संसद्मा नयाँ राजनीतिक चुनौती सामना गर्नुपर्नेछ।
अमेरिकी संविधानअनुसार संसद्का दुवै सदनमा बहुमत गुमाउँदा राष्ट्रपतिको विधेयक पारित गर्ने, बजेट तथा प्रशासनिक नीतिहरू अघि बढाउने प्रक्रियामा कठिनाइ उत्पन्न हुन सक्छ। तर विदेश नीतिमा राष्ट्रपतिसँग रहेको कार्यकारी अधिकारका कारण अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र कूटनीतिक गतिविधिमा उनको भूमिका महत्त्वपूर्ण रहनेछ।
विदेश नीति विश्लेषकहरूले मध्यावधि निर्वाचनपछि ट्रम्पले अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा बढी ध्यान दिन सक्ने सम्भावनाबारे चर्चा गरेका छन्। विशेषगरी चीन, रुस, इरान र एसिया–प्रशान्त क्षेत्रसँगको सम्बन्ध आगामी समयका प्रमुख विषय बन्न सक्ने उनीहरूको विश्लेषण छ।
चारदिने भ्रमणमा ट्रम्पले व्यापार सम्झौता, प्रविधिमा अमेरिकी नेतृत्व, चीनसँगको सम्बन्ध र क्षेत्रीय सुरक्षा विषयमा अमेरिकी प्राथमिकता प्रस्तुत गर्नेछन्। भ्रमणका क्रममा हुने द्विपक्षीय तथा बहुपक्षीय बैठकले एसिया–प्रशान्त क्षेत्रमा अमेरिकी नीतिको आगामी दिशा कस्तो हुनेछ भन्ने संकेत दिने अपेक्षा गरिएको छ।



















