नेपाल भ्रमण: जरा, सम्बन्ध र आत्माको पुनर्जागरण
पातलो अन्तरे
कहिलेकाहीँ जीवनले यस्तो मोड दिन्छ, जहाँ यात्रा केवल गन्तव्यसम्म पुग्ने माध्यम हुँदैन, त्यो आत्मासँगको पुनर्मिलन बन्छ। मेरो हालैको नेपाल भ्रमण त्यस्तै एउटा अनुभूति रह्यो, जहाँ प्रत्येक पाइला सम्झनाले भरिएको थियो, प्रत्येक भेट भावनाले ओतप्रोत, र प्रत्येक क्षणले मलाई अझै गहिरो रूपमा “म को हुँ?” भन्ने प्रश्नसँग जोड्यो।
यस यात्राको सुरुवात नै अर्थपूर्ण बन्यो, “मेरो कविता (The Rhythm of Poetry)” कार्यक्रमको सफलतापूर्वक सम्पन्नतासँगै। विश्व भूटानी साहित्यिक संगठन (Global Bhutanese Literary Organization- जीबीएलओ ) र बेल्डाँगी नाट्य परिवारको संयुक्त प्रयासले सिर्जना गरेको त्यो साहित्यिक वातावरण केवल कार्यक्रम थिएन, त्यो भावना, संघर्ष र पहिचानको उत्सव थियो। सिक्किमका प्रतिभाशाली स्रष्टा सोनम पेल्जोर विजेता बन्नु, एउटा नयाँ पुस्ताले आफ्नै स्वर स्थापित गरिरहेको संकेत थियो।
यसैक्रममा सुरभी कला केन्द्र र जीबीएलओको सहकार्यमा सम्पन्न भव्य कार्यक्रमले कला र संस्कृतिलाई अझै जीवन्त बनायो। बिहानी कला केन्द्रको आत्मीय स्वागत, सम्मान, र विद्यार्थीहरूको मधुर गीतले मनमा यस्तो स्पर्श छोड्यो, जुन शब्दले बयान गर्न गाह्रो हुन्छ । त्यो क्षणमा कला केवल प्रदर्शन थिएन, त्यो आत्माको भाषा थियो ।
तर यो यात्रा यत्तिमै सीमित रहेन। जीवनको सबैभन्दा गहिरो पक्ष थियो परिवारसँगको पुनर्मिलन-यसको केन्द्रमा थियो। लामो समयपछि आमाज्यू (सासू), श्रीमती र छोरा/छोरीसँगको भेट केवल भेट मात्र थिएन, त्यो समयले टुटाउन खोजेको सम्बन्धलाई फेरि जोड्ने प्रयास थियो।
आमाको स्वास्थ्य उपचारपछि देखिएको सुधारले सबैको मनमा आशा र खुशी भरेको थियो। त्यहीँ मैले महसुस गरेँ—जीवनका सबैभन्दा ठुला उपलब्धि पद, प्रतिष्ठा वा सफलता होइनन्, बरु आफ्ना मान्छेहरूको मुस्कान हुन्।
छोरा/छोरीको पहिलो नेपाल भ्रमणले यो यात्रालाई अझै विशेष बनायो। उनीहरूले पहिलो पटक मावली घर देखे, आफ्नै जरा छोए। आफूले बाल्यकाल बिताएको बेल्डाँगीको माटोमा आफ्नै सन्तानलाई खेल्दै गरेको देख्दा मन एक छिन समयमै अड्कियो।
रतुवा खोलाको किनार, चपेटी र लाटीचोकका पिकनिकहरू, दुम्से र मावा खोलाको बहाव, मधुमल्ला र दमक बजारको चहलपहल- सबै कुरा फेरि एक पटक जीवित भए। त्यो केवल सम्झना थिएन, त्यो जीवनको निरन्तरता थियो।
यस यात्राले मलाई प्रकृतिसँग पनि पुनः जोड्यो। कन्याम र श्री अन्तुको हरियालीले शान्ति सिखायो, पाथीभरा मन्दिर, जलेश्वर धाम, र कन्काई माई जस्ता धार्मिक स्थलहरूले आस्था र धैर्यको अर्थ सम्झाए। यी स्थानहरू केवल गन्तव्य थिएनन्, यी त जीवनका पाठशाला थिए।
नयाँ वर्षको अवसरमा बिर्तामोडमा स्रष्टाहरूसँग भएको शुभकामना आदानप्रदानले सृजनात्मक ऊर्जालाई अझै बलियो बनायो। साथै GEP (online Nepali class) का शिक्षकहरूसँग प्रत्यक्ष भेट, सम्मान र उनीहरूको योगदानको कदरले शिक्षा केवल पेशा होइन, सेवा हो भन्ने कुरा पुनः पुष्टि गर्यो।
यस यात्राको अर्को महत्त्वपूर्ण आयाम थियो शरणार्थी समस्या समाधानका विषयमा गहिरो छलफल। वर्तमान र भूतपूर्व नेतृत्वसँगको संवादले देखायो कि समाधान केवल नीतिमा होइन, साझा प्रतिबद्धतामा लुकेको हुन्छ। नयाँ योजना, स्पष्ट कार्यदिशा, र सामूहिक सोच – यी सबैले भविष्यप्रति आशा जगाए।
अन्त्यतिर, केही विशिष्ट साहित्यिक व्यक्तित्वहरूसँगको भेटले यात्रालाई बौद्धिक गहिराइ दियो। विशेष रूपमा श्रवण मुकारुङ सँगको संवाद र उहाँको कृति सलह को चर्चा र विदेशमा नेपाली भाषा तथा साहित्यको प्रभावबारे भएको भलाकुसारीले मलाई अझै जिम्मेवार बनायो। भाषा केवल अभिव्यक्ति होइन, त्यो हाम्रो अस्तित्वको आधार हो भन्ने कुरा झन् स्पष्ट भयो।
यो सम्पूर्ण यात्रा एउटा गन्तव्य पूरा गर्नु मात्र थिएन।
यो यात्रा थियो आफ्नो जरा भेट्ने, सम्बन्धहरूलाई पुनर्जीवित गर्ने, र भविष्यका लागि नयाँ दृष्टिकोण निर्माण गर्ने।
जब म फर्किएँ, म केवल स्मृतिहरू बोकेर फर्किएको थिइनँ।
म एउटा नयाँ ऊर्जा, नयाँ प्रतिबद्धता र गहिरो आत्म बोध लिएर फर्किएँ।
किनकि अन्ततः हामी जहाँ गए पनि, हाम्रो पहिचान त्यहीँ रहन्छ जहाँ हाम्रो माटो, हाम्रो भाषा र हाम्रो सम्बन्धहरू जीवित हुन्छन्।
(पेन्सिल्भ्नेनिया ह्यारिसबर्ग निवासी अन्तरे जीबीएलओका अध्यक्ष हुन । सं.)
तस्बिरहरु लेखक स्वयम
