अमेरिका र नेपाल बीच सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्न सम्झौता
काठमाडौं / नेपाल र अमेरिका बीमा नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणका लागि सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्।
बिहीबार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रममा अमेरिका र नेपालले चार वर्षभन्दा बढी समयको घनिष्ठ सहकार्यपछि संयुक्त राज्य अमेरिका-नेपाल सांस्कृतिक सम्पत्ति सम्झौता (सीपीए ) मा हस्ताक्षर गरेर ऐतिहासिक कोशे ढुङ्गा चिन्ह लगाएका हुन्।
सम्झौतामा नेपालको तर्फबाट पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सहसचिव डा. सुरेश सुरस श्रेष्ठ र अमेरिकाको तर्फबाट नेपालका लागि अमेरिकन राजदूत डीन आर. थम्पसनले हस्ताक्षर गरेका हुन्न।
सम्झौतामा हस्ताक्षर समारोहमा मन्त्रालयका सचिव मुकुन्द प्रसाद निरौला र नेपालको पुरातत्त्व विभागका वरिष्ठ अधिकारीहरू सहभागी थिए। सीपीएले नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको सुरक्षा गर्न, सांस्कृतिक वस्तुहरूको अवैध ओसारपसार रोक्न र लागू कानूनको उल्लङ्घन गरी हटाइएका कलाकृतिहरूको फिर्तालाई समर्थन गर्न बलियो रूपरेखा स्थापित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सम्झौता अनुसार प्रत्येक फिर्ताले पुनर्स्थापित इतिहास र तिनीहरूको मूल समुदायसँग पुनः जोडिएका परम्पराहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने बताइएको छ।
सोही क्रममा सचिव मुकुन्द प्रसाद निरौलाले वर्तमान सम्झौताले मानव इतिहास, पहिचान र सभ्यताको प्रमाणको रूपमा सांस्कृतिक सम्पत्तिको रक्षा गर्ने सामूहिक जिम्मेवारीलाई सुधार गरेर सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउने बताएका छन् ।
उनले भने, ‘वर्तमान सम्झौताले मानव इतिहास, पहिचान र सभ्यताको अपूरणीय प्रमाणको रूपमा सांस्कृतिक सम्पत्तिको रक्षा गर्ने हाम्रो सामूहिक जिम्मेवारीलाई सुधार गरेर यो सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउँछ । नेपालले सांस्कृतिक वस्तुहरूको अवैध ओसारपसार रोक्न र विशेष गरी चोरी र अवैध रूपमा निर्यात गरिएको सांस्कृतिक सम्पत्तिको सफलतापूर्वक हस्तान्तरण र मर्मत संरक्षणमा अमेरिकी सरकारको निरन्तरता र प्रशंसनीय सहयोगको उच्च प्रशंसा गरेको छ ।’
समारोहमा, राजदूत थम्पसनले सीपीएले नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको लागि अमेरिकाले राखेको गहिरो सम्मानलाई प्रतिबिम्बित गर्ने बताए। ‘सम्झौताले अवैध ओसारपसार रोक्न सहयोगलाई बलियो बनाउँछ, कानुनी सांस्कृतिक आदानप्रदानलाई समर्थन गर्छ र भावी पुस्ताका लागि नेपालको सम्पदा संरक्षण गर्ने साझा जिम्मेवारीलाई बलियो बनाउँछ।’ उनले जोड दिए।
यो सम्झौताले संयुक्त राज्य अमेरिकामा अवैध आयातलाई प्रतिबन्धित गरेर र नैतिक सङ्कलन अभ्यासहरूलाई प्रवर्द्धन गरेर सीपीएले सांस्कृतिक सहयोगमा नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्ने बताइएको छ।
‘अमेरिकाको लागि, सम्झौताले संग्रहालय, विश्वविद्यालय र सांस्कृतिक संस्थाहरूलाई जिम्मेवार भण्डारी र कानुनी आदानप्रदानलाई प्रोत्साहन गर्दै गैर कानुनी पुराना वस्तुहरूलाई अमेरिकी कला बजारबाट बाहिर राख्न मद्दत गर्दछ।’ सम्झौता पछि अमेरिकाद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ।
नेपालको लागि, यसले आफ्नो सांस्कृतिक विरासतको संरक्षण, पुनः प्राप्ति र उत्सव मनाउन एक महत्त्वपूर्ण उपकरण प्रदान गर्दछ।
सँगै, संयुक्त राज्य अमेरिका र नेपालले साझा प्रतिबद्धताहरूलाई कार्यमा परिणत गर्दै, सांस्कृतिक सम्बन्धलाई सुदृढ गर्दै, र नेपालको सम्पदा दुवै देशका भावी पुस्ताहरूलाई शिक्षित र प्रेरणा दिन जारी राख्न सुनिश्चित गर्ने जनाइएको छ।
अमेरिका र नेपालले ऐतिहासिक “संयुक्त राज्य–नेपाल सांस्कृतिक सम्पत्ति सम्झौता हस्ताक्षर गरेर दुई देशबिच सांस्कृतिक सहयोगको नयाँ अध्याय सुरु गरेको काठमाडौँ स्थित अमेरिकन दूतावासको भनाइ छ।
चार वर्षभन्दा बढीको नजिकको सहकार्यपछि यो सम्झौता सम्पन्न भएको जनाइएको छ।
फोटो : नेपाल स्थित अमेरिकन दूतावास
