साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार दक्षिण कोरियाली लेखिकालाई
काठमाडौं । सन् २०२४ को साहित्यको क्षेत्रमा नोबेल पुरस्कार घोषणा गरिएको छ । रोयल स्वीडिश एकेडेमी अफ साइन्सेजका अनुसार यो वर्ष यो सम्मान दक्षिण कोरियाली लेखक हान काङलाई दिइएको हो । उनको गहिरो कवितात्मक गद्यका लागि उनलाई यो सम्मान प्रदान गरिएको हो। यो गद्यले ऐतिहासिक पीडा र मानव जीवनको कमजोरीलाई प्रकाश पार्छ।
हिजो रसायन शास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार यस वर्ष तीन जनालाई प्रदान गरिएको हो । यस पुरस्कारको आधा कम्प्युटेसनल प्रोटिन डिजाइनका लागि डेभिड बेकरलाई दिइएको थियो। थप रूपमा, यो प्रोटिन संरचना भविष्यवाणीको लागि डेमिस हसबिस र जोन एम. जम्परलाई संयुक्त रूपमा सम्मानित गरिएको थियो।
यसअघि मंगलबार भौतिकशास्त्रतर्फको अवार्ड घोषणा गरिएको थियो । जोन जे। भौतिकशास्त्रको नोबेल पुरस्कार हपफिल्ड र जेफ्री ई. हिन्टनलाई दिने निर्णय गरियो। यो अवार्ड आर्टिफिसियल न्यूरल सञ्जालमार्फत मेसिन लर्निङ सक्षम गर्ने आधारभूत आविष्कार र आविष्कारहरूका लागि दिने निर्णय गरिएको हो।
यसै क्रममा फिजियोलोजी वा मेडिसिन क्षेत्रका लागि यो सम्मानका विजेताको नाम सोमबार घोषणा गरिएको छ । यस वर्ष चिकित्सातर्फको नोबेल पुरस्कारका लागि अमेरिकाका भिक्टर एम्ब्रोस र ग्यारी रुभकुन चयन भएका छन् । माइक्रो आरएनए आविष्कार गरेबापत दुवैलाई यो सम्मान प्रदान गरिएको हो ।
सन् २०२३ को साहित्यको नोबेल पुरस्कार नर्वेजियन लेखक जोन फोसलाई प्रदान गरिएको थियो। उनलाई यो सम्मान उनको अभिनव नाटक र गद्यका लागि प्रदान गरिएको थियो, जुन नबोलेको आवाज बन्न पुग्यो। फसले आफ्नो पहिलो उपन्यास, रेड एन्ड ब्ल्याकमा आत्महत्याको संवेदनशील मुद्दामा लेखे। फोसे साहित्यको लागि नोबेल पुरस्कार पाउने चौथो नर्वेजियन लेखक थिए। यो अवार्ड सन् १९०३ मा ब्योर्न्स्टजर्न ब्योर्नसन, १९२० मा नट ह्यामसन र १९२८ मा सिग्रिड अन्डसेटलाई प्रदान गरिएको थियो।
साहित्यको क्षेत्रमा हालसम्म १२१ जनाले नोबेल पाएका छन् । जसमा १८ जना महिला मात्र छन् । रवीन्द्रनाथ टैगोर साहित्यको लागि नोबेल पुरस्कार पाउने एकमात्र भारतीय हुन्। उहाँले यो पुरस्कार 1913 मा प्राप्त गर्नुभयो।
सन् २०२२ को साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार फ्रान्सेली लेखिका एनी अर्नाक्सलाई प्रदान गरिएको छ । एनीको जन्म १ सेप्टेम्बर १९४० मा भएको थियो । उनी फ्रान्सेली लेखिका र साहित्यका प्राध्यापक हुन्। उनको साहित्यिक कार्य प्रायः आत्मकथात्मक छ, समाजशास्त्रमा आधारित। नोबेल समितिले अर्नो (८२) लाई व्यक्तिगत स्मृतिको सार, प्रणाली र सामूहिक बाधाहरूलाई साहस र रूपक तीक्ष्णताका साथ उजागर गर्ने उनको लेखनका लागि यो सम्मान दिइएको बताएको थियो।
नोबेल पुरस्कारको घोषणा चिकित्साशास्त्रको नोबेल पुरस्कारबाट सुरु भएको थियो। यो सोमबार, अक्टोबर७ मा घोषणा गरिएको थियो। यसपछि अक्टोबर ८ मंगलबार भौतिकशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार घोषणा गरिएको थियो । यसपछि बुधबार रसायनशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार घोषणा गरिएको हो । अब बिहीबार साहित्य क्षेत्रमा नोबेल पुरस्कार विजेताको नाम घोषणा गरिएको छ । यस बाहेक नोबेल शान्ति पुरस्कार शुक्रबार घोषणा गरिने छ र अर्थशास्त्रको क्षेत्रमा यो पुरस्कार विजेता अक्टोबर १४ मा घोषणा गरिने छ।
अवार्डमा १ लाख अमेरिकी डलरको नगद पुरस्कार छ। कोष पुरस्कारका संस्थापक र स्वीडेनका आविष्कारक अल्फ्रेड नोबेलले छोडेको सम्पत्तीबाट आएको हो। १८९६ मा उनको मृत्यु भयो। नोबेल पुरस्कार अधिकतम तीन विजेताहरूलाई दिन सकिन्छ। उनीहरुले पुरस्कारको रकम बाँडफाँड गर्नुपर्छ ।
